Opna aðalvalmynd

Wikiheimild β

Dómur Landsdóms í máli nr. 3/2011

Dómur Landsdóms í máli nr. 3/2011  (2012) 
Landsdómur


Mánudaginn 23. apríl 2012.
Nr. 3/2011. Alþingi
(Sigríður J. Friðjónsdóttir saksóknari Alþingis)
gegn
Geir Hilmari Haarde
(Andri Árnason hrl.)


Dómur Landsdóms.

Mál þetta dæma Markús Sigurbjörnsson, Ástríður Grímsdóttir, Benedikt Bogason, Brynhildur Flóvenz, Eggert Óskarsson, Eiríkur Tómasson, Fannar Jónasson, Garðar Gíslason, Hlöðver Kjartansson, Ingibjörg Benediktsdóttir, Linda Rós Michaelsdóttir, Magnús Reynir Guðmundsson, Sigrún Magnúsdóttir, Viðar Már Matthíasson og Vilhjálmur H. Vilhjálmsson.

Með ákæru 10. maí 2011 höfðaði Alþingi mál á hendur ákærða, Geir Hilmari Haarde, fyrir „brot framin af ásetningi eða stórkostlegu hirðuleysi í embættisfærslu hans sem forsætisráðherra á tímabilinu frá febrúar 2008 og fram í októberbyrjun sama ár“, sem nánar var lýst sem hér segir:

„1.1   Fyrir að hafa sýnt af sér alvarlega vanrækslu á starfsskyldum sínum sem forsætisráðherra andspænis stórfelldri hættu sem vofði yfir íslenskum fjármálastofnunum og ríkissjóði, hættu sem honum var eða mátti vera kunnugt um og hefði getað brugðist við með því að beita sér fyrir aðgerðum, löggjöf, útgáfu almennra stjórnvaldsfyrirmæla eða töku stjórnvaldsákvarðana á grundvelli gildandi laga í þvi skyni að afstýra fyrirsjáanlegri hættu fyrir heill ríkisins.
1.2   Fyrir að hafa látið undir höfuð leggjast að hafa frumkvæði að því, annaðhvort með eigin aðgerðum eða tillögum um þær til annarra ráðherra, að innan stjórnkerfisins væri unnin heildstæð og fagleg greining á fjárhagslegri áhættu sem ríkið stóð frammi fyrir vegna hættu á fjármálaáfalli.
1.3   Fyrir að hafa vanrækt að gæta þess að störf og áherslur samráðshóps stjórnvalda um fjármálastöðugleika og viðbúnað, sem stofnað var til á árinu 2006, væru markvissar og skiluðu tilætluðum árangri.
1.4   Fyrir að hafa vanrækt að hafa frumkvæði að virkum aðgerdum af hálfu ríkisvaldsins til að draga úr stærð íslenska bankakerfisins með því til að mynda að stuðla að þvi að bankarnir minnkuðu efnahagsreikning sinn eða einhverjir þeirra flyttu höfuðstöðvar sínar úr landi.
1.5   Fyrir að hafa ekki fylgt þvi eftir og fullvissað sig um að unnið væri með virkum hætti að flutningi Icesave-reikning Landsbanka Íslands hf. í Bretlandi yfir í dótturfélag og síðan leitað leiða til að stuðla að framgangi þessa með virkri aðkomu ríkisvaldsins.
.....
2.   Fyrir að hafa á framangreindu tímabili látið farast fyrir að framkvæma það sem fyrirskipað er í 17. gr. stjórnarskrár lýðveldisins um skyldu til að halda ráðherrafundi um mikilvæg stjórnarmálefni. Á þessu tímabili var lítið fjallað á ráðherrafundum um hinn yfirvofandi háska, ekki var fjallað formlega um hann á ráðherrafundum og ekkert skráð um þau efni á fundunum. Var þó sérstök ástæða til þess, einkum eftir fund hans, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, Árna M. Mathiesen og formanns stjórnar Seðlabankans 7. febrúar 2008, eftir fund hans og Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur með bankastjórn Seðlabankans 1. apríl 2008 og í kjölfar yfirlýsingar til sænsku, dönsku og norsku seðlabankanna sem undirrituð var 15. maí 2008. Forsætisráðherra átti ekki frumkvæði að formlegum ráðherrafundi um ástandið né heldur gaf hann ríkisstjórninni sérstaka skýrslu um vanda bankanna eða hugsanleg áhrif hans á íslenska ríkið.“

Í ákæru er háttsemin, sem um ræðir í framangreindum liðum 1.1 til og með 1.5, talin varða aðallega við b. lið 10. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 4/1963 um ráðherraábyrgð, en háttsemi samkvæmt lið 2. við c. lið 8. gr., sbr. 11. gr. sömu laga. Í öllum tilvikum er háttsemin talin varða til vara við 141. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist í ákæru að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu sakarkostnaðar.

Við þingfestingu málsins fyrir Landsdómi 7. júní 2011 neitaði ákærði sök í öllum atriðum. Í þinghaldi 5. september sama ár krafðist hann þess að málinu yrði vísað frá dómi. Með úrskurði dómsins 3. október 2011 var sú krafa tekin til greina að því er varðar framangreinda liði 1.1 og 1.2 í ákæru, en kröfunni hafnað að öðru leyti. Að fram kominni greinargerð ákærða um efni málsins var það tekið til aðalmeðferðar 5. mars 2012 og dómtekið 16. sama mánaðar. Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins, svo og að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

Kaflar
  1. Inngangur - Aðilar og dómkröfur
  2. Kafli I - Um ákærða og feril ákærumálsins hjá Alþingi og saksóknara þess
  3. Kafli II - Bakgrunnsupplýsingar
  4. Kafli III - Málsatvik
  5. Kafli IV - Vitnaskýrslur
    1. Geir H Haarde
    2. Árni M. Mathiesen
    3. Björvin G. Sigurðsson
    4. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
    5. Jóhanna Sigurðardóttir
    6. Össur Skarphéðinsson
    7. Tryggvi Þór Herbertsson
    8. Jón Þór Sturluson
    9. Steingrímur J. Sigfússon
    10. Bolli Þór Bollason
    11. Kristján Andri Stefánsson
    12. Baldur Guðlaugsson
    13. Áslaug Árnadóttir
    14. Jónína S. Lárusdóttir
    15. Jónas Fr. Jónsson
    16. Jón Sigurðsson
    17. Rúnar Guðmundsson
    18. Davíð Oddsson
    19. Ingimundur Friðriksson
    20. Tryggvi Pálsson
    21. Arnór Sighvatsson
    22. Jón Þ. Sigurgeirsson
    23. Sigurður Sturla Pálsson
    24. Stefán Svavarsson
    25. Sylvía K. Ólafsdóttir
    26. Guðjón Rúnarsson
    27. Þorsteinn Már Baldvinsson
    28. Lárus Welding
    29. Jón Guðni Ómarsson
    30. Vilhelm Már Þorsteinsson
    31. Kristján Óskarsson
    32. Heimir V. Haraldsson
    33. Sigurður Einarsson
    34. Hreiðar Már Sigurðsson
    35. Jóhannes Rúnar Jóhannsson
    36. Vignir Rafn Gíslason
    37. Björgólfur Guðmundsson
    38. Halldór J. Kristjánsson
    39. Sigurjón Þ. Árnason
    40. Jón Þorsteinn Oddleifsson
    41. Lárentsínus Kristjánsson
  6. Kafli V - Málatilbúnaður ákæruvalds
  7. Kafli VI - Málsvörn sakbornings
  8. Kafli VII - Um ábyrgð forsætisráðherra á störfum undirmanna
  9. Kafli VIII - Um merki aðsteðjandi hættu á fyrri hluta 2008
  10. Kafli IX - Um störf samráðshóps stjórnvalda um fjármálastöðugleika og viðbúnað
  11. Kafli X - Um möguleika ákærða til viðbragða
  12. Kafli XI - Um aðkomu ákærða að málum Icesave-reikninga Landsbankans
  13. Kafli XII - Um skyldu til að halda ráðherrafundi um mikilvæg stjórnarmálefni
  14. Kafli XIII - Niðurstaða og dómsorð
  15. Sératkvæði minni hluta dómenda
  16. Sératkvæði Sigrúnar Magnúsdóttur

(efnisyfirlitið er viðbót Wikiheimilda en ekki hluti frumrits)